Kleine Houtstraat 45 (023) 531 45 68
Afzettingsgesteenten

 

bestaan uit materiaal dat vrij gekomen is door erosie en denudatie (ontbloting) van een landschap. Bergen worden vlaktes en uiteindelijk verweert alles tot een peneplain of schiervlakte. Het "puin" wordt afgevoerd door water, wind en gletsjers en ergens anders weer neergelegd: afzettingen. Door bovenliggend materiaal wordt de onderste laag in elkaar gedrukt tot een hard gesteente: afzettingsgesteente. Zo verandert zand in zandsteen en kalk in kalksteen. Tenslotte kennen we afzettingen van andere oorsprong. Denk aan zout en gips in een afgesloten zeebekken. Kalk in hete bronnen. 

Maar afzettingsgesteenten gaan we toch niet kopen en in onze verzameling leggen? Een stuk kalk in de kast of een brok zandsteen in de vitirine? Daarom beperken we ons tot bijzondere afzettingen...

 

 

 

In landen met hete bronnen slaat af en toe "ketelsteen" neer - kalk uit het water. Zo moeten de waterleidingen in Karlovy Vary in Tsjechië regelmatig uitgehakt worden om dikke lagen kalksteen te verwijderen. Dat geeft prachtige door ijzer gekleurde travertijn. Geen wonder dat de plaatselijke juweliers meteen komen. Deze "Karlsbader Sprudelstein" is zeer gewild en daardoor kostbaar.

 

Travertijn (heetwaterkalk)  Karlovy Vary  Tsjechië   Prijs  €  115,=

 

 

Een snel stromende rivier legt langs de oevers grote rolkeien neer en naar de monding toe steeds kleinere. Wanneer deze door druk en temperatuurstijging een vast gesteente worden, spreken we van conglomeraat. Deze conglomeraat is ruim een miljard jaar oud en komt van grote diepte uit de goudmijnen van Zuid-Afrika. Onder de microscoop zien we kleine korreltjes goud - die lagen ook in dat riviertje.


Goudconglomeraat  van de Witwatersrand in Zuid-Afrika   Prijs   €  25,=

 

 

Ketelsteen kennen we nu - onze fluitketel rammelde altijd als hij leeg was... De geysers op IJsland bevatten ook mineralen. Geen kalk natuurlijk maar siliciumhoudende mineralen. Zij slaan neer langs de randen van de geyser. Zo'n mineraal noemen we geyseriet.


Geyseriet  "Grote Geyser"  IJsland      €  15,=

 

 

Zo'n 500 miljoen jaar geleden was er nog voornamelijk leven in zee. Vooral veel plankton kwam er toen voor. De eerste kalkkusten - vele miljoenen jaren later - kennen dan ook veel afgestorven vroeg zeeleven. Een voorbeeld is bitumineuze kalk of kerogeenkalk vol met koolstofhoudende micro-organismen.

 

Kerogeenkalk  Kunda Quarry bij Kunda  Estland   €   15,=

 

 

De kranten staan er af en toe vol mee. Veel mensen protesteren tegen de winning ervan. Olie of gas uit schaliegesteenten diep in de aardkorst. Op diverse plaatsen in Europa liggen olieschalies bijna aan de oppervlakte zoals in Estland. Het zit vol met fossielen van zeediertjes en deze leveren de olie of gas.

 

Olieschalie  Noord-Estland   Prijs   €  5,= tot €  75,=

 

 

 

 

Het was heet in die tijd. Kleine meertjes met allerlei kalkslib op de bodem droogden uit en het ijzer in het water sloeg neer. Door golfslag rolden veel bodemdeeltjes heen en weer en daarom bevat dit gesteente veel kalkkorreltjes (oölieten). In het grensgebied van België en Luxemburg leverden deze kalkijzerafzettingen eeuwenlang veel ijzer. In dit "Minettegebied" woonden en werkten veel arbeiders uit diverse landen.


Minette  (oölitisch ijzererts met een belemnietfossiel)   Aumetz nabij Longwy  Frankrijk   €   25,=